[MSN] Artikelen over sprinklers in Museumvisie en EOS gelardeerd met fouten.

[MSN]

Artikelen over sprinklers in Museumvisie en EOS gelardeerd met fouten.
23 February, 2008 - 12:29 pm

De brand in het Armando Museum heeft geleid tot een uitgebreide discussie
over het nut en gevaar van sprinklers in musea. Zowel deskundigen als
minder-deskundigen mengden zich in die discussie. De sprinklerdiscussie is
beladen met emotie en vaak worden man en bal verward.Hoewel de directeur van
de Museumvereniging, Siebe Weide, in Museumberichten nauwelijks verholen
Cremers' mening dat sprinklers gebouw en collectie hadden kunnen redden
kritiseert, de brandweer had het gebouw immers veilig verklaard, is in
Museumvisie van december 2007 te lezen dat blusgas in het Armando Museum
veel ellende had kunnen voorkomen. De mening van de brandweer is dan
blijkbaar niet meer relevant. De opmerking over blusgas moet zijn ingegeven
door koudwatervrees want blusgas had bij de brand in het Armando Museum geen
enkele rol kunnen spelen. Die brand begon namelijk aan de buitenzijde van
het gebouw en de blusgasinstallatie zou pas zijn geactiveerd nadat de brand
een gat in het dak had gebrand. Waar was dat gas dan naartoe gegaan? Juist,
ins blaue hinein. Blusgas heeft nu eenmaal een goed afgesloten ruimte nodig
om zijn werk te kunnen doen. Aan het einde van het artikel in Museumvisie
wordt verwezen naar OxyReduct (een merknaam). Een onbegrijpelijke
verwijzing. OxyReduct is geen blusmiddel maar een systeem waarmee brand
wordt voorkomen doordat in een ruimte het zuurstofgehalte naar circa 19%
wordt verlaagd. Had dat gewerkt bij een brand die van buitenaf begon en een
gat in het dak maakte? De vraag stellen is hem beantwoorden.

In het blad EOS, Belgisch populair wetenschappelijk tjdschrift dat gelieerd
is aan Scientific American, februari 2008, wordt het zo mogelijk nog bonter
gemaakt. In Museumvisie, de artikelen in Museumvisie en EOS vloeiden uit de
pen van dezelfde schrijver, werd nog met stelligheid gezegd dat "blusgas
veel ellende had kunnen voorkomen in het Armando Museum". In EOS heet het
dat een beveiligingsexpert (uw dienstwillige dienaar en ondergetekende wordt
daarmee bedoeld) 'vermoedde' dat de brand met sprinklers beheersbaar zou
zijn geweest. Wel, ik vermoedde dat niet, maar ben er stellig, ondersteund
door sprinklerFEITEN, van overtuigd.

Het kan nog erger. Volgens de schrijver van het EOS artikel werken
sprinklers als volgt: onder invloed van hitte springen gevoelige
buisverbindingen! Gevoelige buisverbindingen? Gelukkig is dat niet zo, want
het zou een groot, ongericht waterballet veroorzaken en dat is nu precies
waar de sprinklerfobie zijn oorsprong vindt. Nee, bij sprinklerinstallaties
breken bij een hitte van ongeveer 70 graden vloeistofgevulde buisjes in
sprinklerkoppen die gericht de beginnende brand blussen.

Sprinklers zouden, volgens de schrijver in EOS, branden beperkt blussen.
Beperkt? Uit de sprinklerstatistiek blijkt dat 95% van alle branden met 1 of
2 sprinklerkoppen geblust worden. Dat noem ik niet beperkt.

Het gaat door: sprinklers alleen in vluchtroutes is voldoende. Is dat zo
wanneer je de collectie tegen brand wilt beschermen? Om te beginnen moet het
in de vluchtroutes branden om daar de sprinklers te activeren. Voor het
veilig vluchten van mensen wordt deze methode hier en daar gebruikt. Wanneer
je als museum er voor kiest alleen in de vluchtroutes sprinklers te
installeren dan zie je op basis van je risicoinschatting brand blijkbaar als
een reeel gevaar maar kies je er tegelijk voor de collectie te laten
verbranden. Een vreemde keuze voor een museum.

Het ergste, hier moet ik echt de kwalificatie baarlijke nonsens gebruiken,
is wanneer de schrijver in dit populair wetenschappelijke tijdschrift het
heeft over sprinklers waar blusgas uit komt dat het verouderingsproces
vertraagt. Die sprinklers zouden het stikstofgehalte verhogen.

Hier worden allerlei technieken op een wel heel ondeskundige wijze door
elkaar gegooid. Er bestaan diverse technieken van zuurstofreductie waardoor
brand kan worden voorkomen. Die technieken hebben, zo deelde Agnes Brokerhof
van het Instituut Collectie Nederland op de themabijeenkomst sprinklers van
de sectie Veiligheidszorg en Facility Management van de Museumvereniging
mede, een heel gering vertragend effect op de veroudering. Zuurstofreductie
is geen blustechniek. Blusgassystemen, wel een blustechniek, hebben geen
enkel effect op de veroudering.

EOS plaatste bij de tekst over branden in musea een blokschema met daaronder
de tekst: een intelligent blusgassysteem. Een leek kan zien - wordt zo'n
schema slechts als franje gezien die toch door niemand bestudeerd wordt? -
dat hier geen sprake is van een 'intelligent blusgassysteem' maar van een
zuurstofreductie systeem.

In zowel het artikel in Museumvisie van december 2007 als het artikel in EOS
van februari 2008 is duidelijk herkenbaar, naast andere bronnen,
ongelooflijk slordig geput uit mijn tekst van 24 oktober. Dat mag. Die tekst
van mij heb ik tenslotte, aanzienlijk uitgebreid, ook op het Internet
gepubliceerd (http://www.museumbeveiliging.com/sprinklerdiscussie.pdf).

Het is jammer dat bij de 'research' die voorafging aan de artikelen in
Museumvisie en EOS geen gebruik gemaakt is van een door Peter Westhuis in
1992 (!) in Museumvisie gepubliceerd artikel over sprinklers. Dat artikel is
ook vandaag nog heel actueel met uitzondering van hetgeen vermeld wordt over
zogenaamde "on off" sprinklersystemen. Toen Peter Westhuis zijn tekst
destijds schreef werd er volop met die systemen geexperimenteerd. Inmiddels
is gebleken dat ze heel onbetrouwbaar en zeker niet geschikt zijn voor een
museale omgeving.

Voor degenen die de themabijeenkomst over sprinklers gemist hebben: op
http://www.museumvereniging.nl/default.aspx?id=258 staat een beknopt verslag
van die bijeenkomst. Mijn presentatie tijdens de bijeenkomst is vanaf
diezelfde site te downloaden.

Ton Cremers
februari 2008