[MSN] Kunst en kostbaarheden roven uit kerken en kloosters wordt steeds meer het werk van professionele criminelen. De daders worden slechts zelden opgepakt.

Fri Jan 11 09:45:55 CET 2008

11 januari 2008 	Katholiek Nieuwsblad

Kerkdiefstallen

Kerkrovers steeds professioneler

Kunst en kostbaarheden roven uit kerken en kloosters wordt steeds meer het
werk van professionele criminelen. De daders worden slechts zelden opgepakt.

Sjoerd Punter

	Foto: iStock

	Een extra hangslot betekent tegenwoordig geen beveiliging meer tegen
de professionele kerkrovers.

De eenzame junk die diep in de nacht een collectebus leegschudt en al blij
is met een paar tientjes, is een heel ander type dan de kerkrovers-nieuwe
stijl. Deze mensen weten precies wat het waardevolst is en gaan steeds
brutaler te werk. Bestelwagens vol eeuwenoude kostbaarheden uit kerken en
kloosters verdwijnen in onbekende richting. Blijkbaar doen deze criminelen
hun werk zo ‘goed’ dat er maar zelden iets van de geroofde goederen wordt
teruggevonden. Evenmin slaagt de politie erin de daders in te rekenen. Van
de grote inbraken en diefstallen in kerkelijke gebouwen die dit jaar
plaatsvonden, is er niet één opgelost (zie kader).

De Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN) uit Utrecht houdt de
situatie bij sinds 1977. Dat is geen overbodige luxe. De kunstvoorwerpen en
historische objecten in Nederlandse kerken en kloosters vormen met elkaar de
grootste collectie in Nederland. Helaas zijn kerken en kloosters bij lange
na niet zo goed beveiligd als musea, en dat weten inbrekers maar al te goed.
Onlangs werd in Duitsland een 57-jarige vrouw in een kerk betrapt tijdens
het leegroven van de collectebus. Negen jaar lang deed ze dat ongehinderd
twee à drie keer per week, goed voor een opbrengst van een kwart miljoen
euro. Naar schatting heeft de vrouw twaalfduizend collectebussen in kerken
weten te ‘kraken’ voordat het iemand opviel. Zo gaat het vaker. Vorig jaar
werd in Nederland een man betrapt die in twee maanden tijd 86 keer had
ingebroken in kerkgebouwen. Het ging hem vooral om statenbijbels, die op de
kansel voor het grijpen lagen. Een ruitje intikken bleek doorgaans voldoende
om zonder

problemen binnen te komen.

Zeer bezorgd
“Ik mag het eigenlijk niet hardop zeggen, maar de beveiliging van veel
kerken is niet goed genoeg”, zegt Mart van der Sterre, directeur van de
SKKN. “Zo slingeren er nog altijd ladders rond. Dat is helaas een gegeven.
De laatste jaren zien we een toename van inbraken in kerken door criminele
organisaties, maar we geven daar bewust weinig ruchtbaarheid aan. We zijn
wel zeer bezorgd over deze ontwikkeling. Wat deze criminele organisaties
zoeken, is vooral het koperwerk. Vaak wordt gezegd dat het koper wordt
omgesmolten, maar daar geloof ik niet zo in. Een koperen kroonluchter uit de
zeventiende eeuw wordt toch al gauw verhandeld voor dertigduizend euro. Ga
er maar vanuit dat dit soort kostbaarheden gewoon in opdracht wordt
gestolen. De dieven laten de minder kostbare spullen uit de negentiende eeuw
hangen en concentreren zich op zeventiende- en achttiende-eeuwse
kostbaarheden. Middeleeuwse beelden zijn ook erg in trek. Die verdwijnen
allemaal naar het buitenland.”

Illegale handel
Zodra de medewerkers van de SKKN horen dat er een inbraak heeft
plaatsgevonden in een kerk of een klooster wordt er meteen actie ondernomen.
“We melden de inbraak direct op onze website www.skkn.nl, met foto’s erbij
van de verdwenen spullen”, aldus Van der Sterre. “Ook zoeken we contact met
veilinghuizen en waarschuwen deze. We weten uit ervaring dat Nederland een
behoorlijke rol speelt in de illegale kunsthandel. Hier wordt vooral
kerkelijke kunst die gestolen is in België en Frankrijk verhandeld.. In
Nederland gestolen kerkelijke kunst gaat doorgaans naar het buitenland, naar
de VS, Zuid-Amerika en Japan. De collecties van alle 1721 rooms-katholieke
kerken in Nederland zijn door ons beschreven. Dat gebeurt door
kunsthistorici, speciaal getrainde mensen die gepokt en gemazeld zijn in dit
vak. Zodoende hebben we een duidelijk beeld van wat er aanwezig is en kunnen
we tevens de herkomst nagaan.”

“De kerken zouden veel beter beveiligd moeten worden”, vindt Van der Sterre.
“Door de scheiding van Kerk en staat in ons land bemoeit de overheid zich
niet met de beveiliging van het interieur. De kerken moeten de hoge kosten
zelf dragen, maar dat kunnen ze meestal niet. De overheid gaat voorbij aan
het feit dat het interieur deel uitmaakt van het gebouw, dat als monument
wèl een beschermde status heeft. Ook wordt eraan voorbijgegaan dat het om
nationaal cultuurbezit gaat, de grootste collectie in Nederland. Ik vind dat
de overheid hier veel te weinig oog voor heeft. Als de staat niets doet, zal
er steeds meer verdwijnen uit onze kerken en kloosters.”

Volgens kerkverzekeraar Donatus uit Rosmalen is slechts twintig procent van
de kerken en kloosters in ons land goed beveiligd. Voorlopig kunnen de
ongewenste bezoekers dus nog gewoon doorgaan met hun onfrisse praktijken.

Steeds meer inbraken in kerken
Het aantal diefstallen uit kerken vertoont internationaal een stijgende
lijn. Het spectaculairst was wel de verdwijning in Schotland van een
compleet kerkorgel met een waarde van 86.000 euro, in september. Ook in
Nederland vinden jaarlijks vele tientallen inbraken plaats in kerken,
pastorieën en kloosters. Hieronder enkele opvallende zaken uit 2007. Daarvan
is er tot nu toe geen enkele opgelost.

   • Maart
De Grote kerk in Edam krijgt bezoek van inbrekers. Twee enorme koperen
kroonluchters verdwijnen. Dominee E. Wijnsma denkt niet dat de kroonluchters
ooit nog worden teruggevonden. “Die zijn waarschijnlijk allang omgesmolten.
En dat allemaal voor een paar lullige euro’s. Het is doodzonde. Die
kroonluchters hingen al 350 jaar in de kerk.” Eveneens in maart krijgt de
hervormde kerk in het Drentse Zweelo nachtelijk bezoek. Hier verdwijnt een
achttiende-eeuwse kanselkandelaar.

   • Mei
Uit het augustijnenklooster Mariënhage in Eindhoven worden drie historische
schilderijen ontvreemd, waaronder twee uit de zeventiende eeuw, te weten de
Berouwvolle Petrus en de Heilige Kluizenaar.

   • Juni
Zeventien historische beelden van massief hout, verschillende koperen
kandelaars en zilveren olielampen worden gestolen uit de Lambertuskerk in
het Limburgse Swolgen. Enkele beelden zijn meer dan vierhonderd jaar oud.
Ook een uniek drieluik uit 1573 wordt meegenomen door de nachtelijke
bezoekers. In januari 2005 werd in dezelfde gemeente de rooms-katholieke
kerk O.-L.-V. Geboorte van Blitterswijck vrijwel geheel leeggeroofd.
Secretaris I. Theunissen van het kerkbestuur noemt de inbraak in de
Lambertuskerk “een enorme slag voor ons dorp. De meeste beelden zijn
afkomstig uit de vijftiende en zestiende eeuw en zijn generaties lang in
onze kerk bewaard”.

   • Juli
Uit de rooms-katholieke kerk in het Friese Oosterwolde verdwijnt een
Christusbeeld van geklopt koper, gemaakt door Jan van Oostveen uit
Eindhoven.

   • Augustus
Koperdieven stelen twee klokken uit de toren van de Verrijzeniskerk in
Rotterdam. De klokken hangen acht meter hoog. Van twee andere klokken waren
de bouten al losgedraaid. De diefstal werd opgemerkt toen de koster de
klokken wilde laten luiden.

   • November
In Leeuwarden krijgt de monumentale Bonifatiuskerk binnen een maand tweemaal
ongewenst bezoek. Eerst verdwijnt het koperdraad van de bliksembeveiliging.
Drie weken later zijn de uit 1884 daterende bronzen leuningen van de muren
bij de hoofdingang van de kerk aan de beurt. Ate Damsma van de Stichting
Bonifatius: “Wij zitten er maar mooi mee. Nieuwe leuningen kosten ons 5000
euro. Voor de dieven leveren ze bij de ijzerhandel bijna niets op.” (SP) 

http://www.katholieknieuwsblad.nl/actueel25/kn2502b.htm